Theragatha - The Verses of the Senior Monks

Chapter 2: Pairs of Verses

  • A Saddhamma Study Group translation from the Pāḷi text (coming sooner or later).
Uttarattheragāthā

121 "Natthi koci bhavo nicco,
sankhārā vāpi sassatā;
Uppajjanti ca te khandhā,
cavanti aparāparaṃ.

122 Etamādīnavaṃ ñatvā,
bhavenamhi anatthiko;
Nissaṭo sabbakāmehi,
patto me āsavakkhayo"ti.

Piṇḍolabhāradvājattheragāthā

123 "Nayidaṃ anayena jīvitaṃ,
Nāhāro hadayassa santiko;
Āhāraṭṭhitiko samussayo,
Iti disvāna carāmi esanaṃ.

124 Pankoti hi naṃ pavedayuṃ,
Yāyaṃ vandanapūjanā kulesu;
Sukhumaṃ sallaṃ durubbahaṃ,
Sakkāro kāpurisena dujjaho"ti.

Valliyattheragāthā

125 "Makkaṭo pañcadvārāyaṃ,
kuṭikāyaṃ pasakkiya;
Dvārena anupariyeti,
ghaṭṭayanto muhuṃ muhuṃ.

126 Tiṭṭha makkaṭa mā dhāvi,
na hi te taṃ yathā pure;
Niggahītosi paññāya,
neva dūraṃ gamissatī"ti.

Gangātīriyattheragāthā

127 "Tiṇṇaṃ me tālapattānaṃ,
gangātīre kuṭī katā;
Chavasittova me patto,
paṃsukūlañca cīvaraṃ.

128 Dvinnaṃ antaravassānaṃ,
ekā vācā me bhāsitā;
Tatiye antaravassamhi,

Ajinattheragāthā

129 "Api ce hoti tevijjo,
maccuhāyī anāsavo;
Appaññātoti naṃ bālā,
avajānanti

130 Yo ca kho annapānassa,
lābhī hotidha puggalo;
Pāpadhammopi ce hoti,
so nesaṃ hoti sakkato"ti.

Meḷajinatheragāthā

131 "Yadāhaṃ dhammamassosiṃ,
bhāsamānassa satthuno;
Na kankhamabhijānāmi,
sabbaññūaparājite.

132 Satthavāhe mahāvīre,
sārathīnaṃ varuttame;
Magge paṭipadāyaṃ vā,
kankhā mayhaṃ na vijjatī"ti.

Rādhattheragāthā

133 "Yathā agāraṃ ducchannaṃ,
vuṭṭhī samativijjhati;
Evaṃ abhāvitaṃ cittaṃ,
rāgo samativijjhati.

134 Yathā agāraṃ succhannaṃ,
Vuṭṭhī na samativijjhati;
Evaṃ subhāvitaṃ cittaṃ,
Rāgo na samativijjhatī"ti.

Surādhattheragāthā

135 "Khīṇā hi mayhaṃ jāti,
vusitaṃ jinasāsanaṃ;
Pahīno jālasankhāto,
bhavanetti samūhatā.

136 Yassatthāya pabbajito,
agārasmānagāriyaṃ;
So me attho anuppatto,
sabbasaṃyojanakkhayo"ti.

Gotamattheragāthā

137 "Sukhaṃ supanti munayo,
ye itthīsu na bajjhare;
Sadā ve rakkhitabbāsu,
yāsu saccaṃ sudullabhaṃ.

138 Vadhaṃ carimha te kāma,
anaṇā dāni te mayaṃ;
Gacchāma dāni nibbānaṃ,
yattha gantvā na socatī"ti.

Vasabhattheragāthā

139 "Pubbe hanati attānaṃ,
pacchā hanati so pare;
Suhataṃ hanti attānaṃ,
vītaṃseneva pakkhimā.

140 Na brāhmaṇo bahivaṇṇo,
anto vaṇṇo hi brāhmaṇo;
Yasmiṃ pāpāni kammāni,
sa ve kaṇho sujampatī"ti.

Mahācundattheragāthā

141 "Sussūsā sutavaddhanī,
sutaṃ paññāya vaddhanaṃ;
Paññāya atthaṃ jānāti,
ñāto attho sukhāvaho.

142 Sevetha pantāni senāsanāni,
Careyya saṃyojanavippamokkhaṃ;
Sace ratiṃ nādhigaccheyya tattha,
Saṃghe vase rakkhitatto satimā"ti.

Jotidāsattheragāthā

143 "Ye kho te nānattena ca kammunā;
Manusse uparundhanti,
Tepi na hi kammaṃ panassati.

144 Yaṃ karoti naro kammaṃ,
Kalyāṇaṃ yadi pāpakaṃ;
Tassa tasseva dāyādo,
Yaṃ yaṃ kammaṃ pakubbatī"ti.

Heraññakānittheragāthā

145 "Accayanti ahorattā,
jīvitaṃ uparujjhati;
Āyu khīyati maccānaṃ,
kunnadīnaṃva odakaṃ.

146 Atha pāpāni kammāni,
karaṃ bālo na bujjhati;
Pacchāssa kaṭukaṃ hoti,
vipāko hissa pāpako"ti.

Somamittatheragāthā

147 "Parittaṃ dārumāruyha,
yathā sīde mahaṇṇave;
Evaṃ kusītamāgamma,
sādhujīvīpi sīdati;
Tasmā taṃ parivajjeyya,
kusītaṃ hīnavīriyaṃ.

148 Pavivittehi ariyehi,
pahitattehi jhāyibhi;
Niccaṃ āraddhavīriyehi,
paṇḍitehi sahāvase"ti.

Sabbamittattheragāthā

149 "Jano janamhi janamevassito jano;
Jano janena heṭhīyati,

150 Ko hi tassa janenattho,
janena janitena vā;
Janaṃ ohāya

Mahākāḷattheragāthā

151 "Kāḷī itthī brahatī dhankarūpā,
Satthiñca bhetvā aparañca satthiṃ;
Bāhañca bhetvā aparañca Sīsañca bhetvā dadhithālakaṃva;
Esā nisinnā

152 Yo ve avidvā upadhiṃ karoti,
Punappunaṃ dukkhamupeti mando;
Tasmā pajānaṃ upadhiṃ na kayirā,
Māhaṃ puna bhinnasiro

Tissattheragāthā

153 "Bahū sapatte labhati,
muṇḍo sanghāṭipāruto;
Lābhī annassa pānassa,
vatthassa sayanassa ca.

154 Etamādīnavaṃ ñatvā,
sakkāresu mahabbhayaṃ;
Appalābho anavassuto,
sato bhikkhu paribbaje"ti.

Kimilatheragāthā

155 "Pācīnavaṃsadāyamhi,
sakyaputtā sahāyakā;
Pahāyānappake bhoge,
uñchāpattāgate ratā.

156 Āraddhavīriyā pahitattā,
Niccaṃ daḷhaparakkamā;
Ramanti dhammaratiyā,
Hitvāna lokiyaṃ ratin"ti.

Nandattheragāthā

157 "Ayoniso manasikārā,
maṇḍanaṃ anuyuñjisaṃ;
Uddhato capalo cāsiṃ,
kāmarāgena aṭṭito.

158 Upāyakusalenāhaṃ,
buddhenādiccabandhunā;
Yoniso paṭipajjitvā,
bhave cittaṃ udabbahin"ti.

Sirimattheragāthā

159 "Pare ca naṃ pasaṃsanti,
attā ce asamāhito;
Moghaṃ pare pasaṃsanti,
attā hi asamāhito.

160 Pare ca naṃ garahanti,
attā ce susamāhito;
Moghaṃ pare garahanti,
attā hi susamāhito"ti.

Uttarattheragāthā

161 "Khandhā mayā pariññātā,
taṇhā me susamūhatā;
Bhāvitā mama bojjhangā,
patto me āsavakkhayo.

162 Sohaṃ khandhe pariññāya,
Bhāvayitvāna bojjhange,
nibbāyissaṃ anāsavo"ti.

Bhaddajittheragāthā

163 "Panādo nāma so rājā,
yassa yūpo suvaṇṇayo;
Tiriyaṃ

164 dhajālu haritāmayo;
Anaccuṃ tattha gandhabbā,
chasahassāni sattadhā"ti.

Sobhitattheragāthā

165 "Satimā paññavā bhikkhu,
āraddhabalavīriyo;
Pañca kappasatānāhaṃ,
ekarattiṃ anussariṃ.

166 Cattāro satipaṭṭhāne,
satta aṭṭha ca bhāvayaṃ;
Pañca kappasatānāhaṃ,
ekarattiṃ anussarin"ti.

Valliyattheragāthā

167 "Yaṃ kiccaṃ daḷhavīriyena,
yaṃ kiccaṃ boddhumicchatā;
Karissaṃ passa vīriyaṃ parakkamaṃ.

168 Tvañca me maggamakkhāhi,
añjasaṃ amatogadhaṃ;
Ahaṃ monena monissaṃ,
gangāsotova sāgaran"ti.

Vītasokattheragāthā

169 "Kese me olikhissanti,
kappako upasankami;
Tato ādāsamādāya,
sarīraṃ paccavekkhisaṃ.

170 Tuccho kāyo adissittha,
andhakāro tamo byagā;
Sabbe coḷā samucchinnā,
natthi dāni punabbhavo"ti.

Puṇṇamāsattheragāthā

171 "Pañca nīvaraṇe hitvā,
yogakkhemassa pattiyā;
Dhammādāsaṃ gahetvāna,
ñāṇadassanamattano.

172 Paccavekkhiṃ imaṃ kāyaṃ,
sabbaṃ santarabāhiraṃ;
Ajjhattañca bahiddhā ca,
tuccho kāyo adissathā"ti.

Nandakattheragāthā

173 "Yathāpi bhaddo ājañño,
khalitvā patitiṭṭhati;
Bhiyyo laddhāna saṃvegaṃ,
adīno vahate dhuraṃ.

174 Evaṃ dassanasampannaṃ,
sammāsambuddhasāvakaṃ;
Ājānīyaṃ maṃ dhāretha,
puttaṃ buddhassa orasan"ti.

Bharatattheragāthā

175 "Ehi nandaka gacchāma,
upajjhāyassa santikaṃ;
Sīhanādaṃ nadissāma,
buddhaseṭṭhassa sammukhā.

176 Yāya no anukampāya,
amhe pabbājayī muni;
So no attho anuppatto,
sabbasaṃyojanakkhayo"ti.

Bhāradvājattheragāthā

177 "Nadanti evaṃ sappaññā,
sīhāva girigabbhare;
Vīrā vijitasangāmā,
jetvā māraṃ

178 Satthā ca pariciṇṇo me,
dhammo saṃgho ca pūjito;
Ahañca vitto sumano,
puttaṃ disvā anāsavan"ti.

Kaṇhadinnattheragāthā

179 "Upāsitā sappurisā,
sutā dhammā abhiṇhaso;
Sutvāna paṭipajjissaṃ,
añjasaṃ amatogadhaṃ.

180 Bhavarāgahatassa me sato,
Bhavarāgo puna me na vijjati;
Na cāhu na ca me bhavissati,
Na ca me etarahi vijjatī"ti.

Migasirattheragāthā

181 "Yato ahaṃ pabbajito,
sammāsambuddhasāsane;
Vimuccamāno uggacchiṃ,
kāmadhātuṃ upaccagaṃ.

182 Brahmuno pekkhamānassa,
tato cittaṃ vimucci me;
Akuppā me vimuttīti,
sabbasaṃyojanakkhayā"ti.

Sivakatheragāthā

183 "Aniccāni gahakāni,
tattha tattha punappunaṃ;
Gahakāraṃ gavesanto,
dukkhā jāti punappunaṃ.

184 Gahakāraka diṭṭhosi,
puna gehaṃ na kāhasi;
Sabbā te phāsukā bhaggā,
Vimariyādikataṃ cittaṃ,
idheva vidhamissatī"ti.

Upavāṇatheragāthā

185 "Arahaṃ sugato loke,
Sace uṇhodakaṃ atthi,
munino dehi brāhmaṇa.

186 Pūjito sakkareyyāna sakkato;
tassa icchāmi hātave"ti.

Isidinnattheragāthā

187 "Diṭṭhā mayā dhammadharā upāsakā,
Kāmā aniccā iti bhāsamānā;
Sārattarattā maṇikuṇḍalesu,
Puttesu dāresu ca te apekkhā.

188 Addhā na jānanti yatodha dhammaṃ,
Kāmā aniccā iti cāpi āhu;
Rāgañca tesaṃ na balatthi chettuṃ,
Tasmā sitā puttadāraṃ dhanañcā"ti.

Sambulakaccānattheragāthā

189 "Devo ca vassati, devo ca gaḷagaḷāyati,
Ekako cāhaṃ bherave bile viharāmi;
Tassa mayhaṃ ekakassa bherave bile viharato,
Natthi bhayaṃ vā chambhitattaṃ vā lomahaṃso vā.

190 Dhammatā mamesā yassa me,
Ekakassa bherave bile;
Viharato natthi bhayaṃ vā,
Chambhitattaṃ vā lomahaṃso vā"ti.

Nitakatheragāthā

191 "ṭhitaṃ nānupakampati;
Virattaṃ rajanīyesu,
kuppanīye na kuppati;
Yassevaṃ bhāvitaṃ cittaṃ,
kuto taṃ dukkhamessati.

192 Mama selūpamaṃ cittaṃ,
ṭhitaṃ nānupakampati;
Virattaṃ rajanīyesu,
kuppanīye na kuppati;
Mamevaṃ bhāvitaṃ cittaṃ,
kuto maṃ dukkhamessatī"ti.

Soṇapoṭiriyatheragāthā

193 "Na tāva supituṃ hoti,
ratti nakkhattamālinī;
Paṭijaggitumevesā,
ratti hoti vijānatā".

194 "Hatthikkhandhāvapatitaṃ,
kuñjaro ce anukkame;
Sangāme me mataṃ seyyo,
yañce jīve parājito"ti.

Nisabhattheragāthā

195 "Pañca kāmaguṇe hitvā,
Piyarūpe manorame;
Saddhāya gharā nikkhamma,
Dukkhassantakaro bhave.

196 Nābhinandāmi maraṇaṃ,
nābhinandāmi jīvitaṃ;
Kālañca paṭikankhāmi,
sampajāno patissato"ti.

Usabhattheragāthā

197 "Ambapallavasankāsaṃ,
aṃse katvāna cīvaraṃ;
Nisinno hatthigīvāyaṃ,
gāmaṃ piṇḍāya pāvisiṃ.

198 Hatthikkhandhato oruyha,
saṃvegaṃ alabhiṃ tadā;
Sohaṃ ditto tadā santo,
patto me āsavakkhayo"ti.

Kappaṭakurattheragāthā

199 "Ayamiti kappaṭo kappaṭakuro,
Acchāya Amataghaṭikāyaṃ Katapadaṃ jhānāni ocetuṃ.

200 Mā kho tvaṃ kappaṭa pacālesi,
Mā tvaṃ upakaṇṇamhi tāḷessaṃ;
Saṃghamajjhamhi pacalāyamāno"ti.

Kumārakassapattheragāthā

201 "Aho buddhā aho dhammā,
aho no satthu sampadā;
Yattha etādisaṃ dhammaṃ,
sāvako sacchikāhiti.

202 Asankheyyesu kappesu,
sakkāyādhigatā ahū;
Tesamayaṃ pacchimako,
carimoyaṃ samussayo;
Jātimaraṇasaṃsāro,
natthi dāni punabbhavo"ti.

Dhammapālattheragāthā

203 "Yo have daharo bhikkhu,
yuñjati buddhasāsane;
Jāgaro amoghaṃ tassa jīvitaṃ.

204 Tasmā saddhañca sīlañca,
pasādaṃ dhammadassanaṃ;
Anuyuñjetha medhāvī,
saraṃ buddhāna sāsanan"ti.

Brahmālittheragāthā

205 "Assā yathā sārathinā sudantā;
Pahīnamānassa anāsavassa,
Devāpi

206 Mayhindriyāni samathangatāni,
Assā yathā sārathinā sudantā;
Pahīnamānassa anāsavassa,
Devāpi mayhaṃ pihayanti tādino"ti.

Mogharājattheragāthā

207 "Chavipāpaka cittabhaddaka,
Mogharāja satataṃ samāhito;
Bhikkhu tvaṃsi kathaṃ karissasi".

208 "Sampannasassā magadhā,
kevalā iti me sutaṃ;
Palālacchannako seyyaṃ,
yathaññe sukhajīvino"ti.

Visākhapañcālaputtattheragāthā

209 "Na ukkhipe no ca parikkhipe pare,
Na okkhipe pāragataṃ na eraye;
Na Anuddhato sammitabhāṇi subbato.

210 Susukhumanipuṇatthadassinā,
Matikusalena nivātavuttinā;
Saṃsevitavuddhasīlinā,
Nibbānaṃ na hi tena dullabhan"ti.

Cūḷakattheragāthā

211 "Nadanti morā susikhā supekhuṇā,
Sunīlagīvā sumukhā sugajjino;
Susaddalā cāpi mahāmahī ayaṃ,
Subyāpitambu suvalāhakaṃ nabhaṃ.

212 Sukallarūpo sumanassa Susukkasukkaṃ nipuṇaṃ sududdasaṃ,
Phusāhi taṃ uttamamaccutaṃ padan"ti.

Anūpamattheragāthā

213 "Nandamānāgataṃ cittaṃ,
sūlamāropamānakaṃ;
Tena teneva vajasi,
yena sūlaṃ kalingaraṃ.

214 Tāhaṃ taṃ brūmi cittadubbhakaṃ;
Satthā te dullabho laddho,
mānatthe maṃ niyojayī"ti.

Vajjitattheragāthā

215 "Saṃsaraṃ dīghamaddhānaṃ,
gatīsu parivattisaṃ;
Apassaṃ ariyasaccāni,

216 Tassa me appamattassa,
saṃsārā vinaḷīkatā;
Sabbā gatī samucchinnā,
natthi dāni punabbhavo"ti.

Sandhitattheragāthā

217 "Assatthe haritobhāse,
saṃvirūḷhamhi pādape;
Ekaṃ buddhagataṃ saññaṃ,

218 Ekatiṃse ito kappe,
yaṃ saññamalabhiṃ tadā;
Tassā saññāya vāhasā,
patto me āsavakkhayo"ti.