Theragatha - The Verses of the Senior Monks

Chapter 16: Groups of (about) Twenty Verses

  • A Saddhamma Study Group translation from the Pāḷi text (coming sooner or later).
Adhimuttattheragāthā

705 "Yaññatthaṃ vā dhanatthaṃ vā,
ye hanāma mayaṃ pure;
vedhanti vilapanti ca.

706 Tassa te natthi bhītattaṃ,
bhiyyo vaṇṇo pasīdati;
Kasmā na paridevesi,
evarūpe mahabbhaye".

707 "Natthi cetasikaṃ dukkhaṃ,
anapekkhassa gāmaṇi;
Atikkantā bhayā sabbe,
khīṇasaṃyojanassa ve.

708 Khīṇāya bhavanettiyā,
diṭṭhe dhamme yathātathe;
Na bhayaṃ maraṇe hoti,
bhāranikkhepane yathā.

709 Suciṇṇaṃ brahmacariyaṃ me,
maggo cāpi subhāvito;
Maraṇe me bhayaṃ natthi,
rogānamiva sankhaye.

710 Suciṇṇaṃ brahmacariyaṃ me,
maggo cāpi subhāvito;
Nirassādā bhavā diṭṭhā,
visaṃ

711 Pāragū anupādāno,
katakicco anāsavo;
Tuṭṭho āyukkhayā hoti,
mutto āghātanā yathā.

712 Uttamaṃ dhammataṃ patto,
sabbaloke anatthiko;
Ādittāva gharā mutto,
maraṇasmiṃ na socati.

713 Yadatthi sangataṃ kiñci,
bhavo vā yattha labbhati;
Sabbaṃ anissaraṃ etaṃ,
iti vuttaṃ mahesinā.

714 Yo taṃ tathā pajānāti,
yathā buddhena desitaṃ;
Na gaṇhāti bhavaṃ kiñci,
sutattaṃva ayoguḷaṃ.

715 Na me hoti ‘ahosin’ti,
‘bhavissan’ti na hoti me;
Sankhārā vigamissanti,
tattha kā paridevanā.

716 Suddhaṃ dhammasamuppādaṃ,
Suddhaṃ sankhārasantatiṃ;
Passantassa yathābhūtaṃ,
Na bhayaṃ hoti gāmaṇi.

717 Tiṇakaṭṭhasamaṃ lokaṃ,
yadā paññāya passati;
Mamattaṃ so asaṃvindaṃ,
‘natthi me’ti na socati.

718 Ukkaṇṭhāmi sarīrena,
bhavenamhi anatthiko;
Soyaṃ bhijjissati kāyo,
añño ca na bhavissati.

719 Yaṃ vo kiccaṃ sarīrena,
taṃ karotha yadicchatha;
Na me tappaccayā tattha,
doso pemañca hehiti".

720 Tassa taṃ vacanaṃ sutvā,
abbhutaṃ lomahaṃsanaṃ;
Satthāni nikkhipitvāna,
māṇavā etadabravuṃ.

721 "Kiṃ ko vā ācariyo tava;
Kassa sāsanamāgamma,
labbhate taṃ asokatā".

722 "Sabbaññū sabbadassāvī,
jino ācariyo mama;
Mahākāruṇiko satthā,
sabbalokatikicchako.

723 Tenāyaṃ desito dhammo,
khayagāmī anuttaro;
Tassa sāsanamāgamma,
labbhate taṃ asokatā".

724 Sutvāna corā isino subhāsitaṃ,
Nikkhippa satthāni ca āvudhāni ca;
Tamhā ca kammā viramiṃsu eke,
Eke ca pabbajjamarocayiṃsu.

725 Te pabbajitvā sugatassa sāsane,
Bhāvetva bojjhangabalāni paṇḍitā;
Udaggacittā sumanā katindriyā,
Phusiṃsu nibbānapadaṃ asankhatanti.

Pārāpariyatheragāthā

726 "Samaṇassa ahu cintā,
pārāpariyassa bhikkhuno;
Ekakassa nisinnassa,
pavivittassa jhāyino.

727 Kimānupubbaṃ puriso,
kiṃ vataṃ kiṃ Attano kiccakārīssa,
na ca kañci viheṭhaye.

728 Indriyāni manussānaṃ,
hitāya ahitāya ca;
Arakkhitāni ahitāya,
rakkhitāni hitāya ca.

729 Indriyāneva sārakkhaṃ,
indriyāni ca gopayaṃ;
Attano kiccakārīssa,
na ca kañci viheṭhaye.

730 Cakkhundriyañce rūpesu,
gacchantaṃ anivārayaṃ;
Anādīnavadassāvī,
so dukkhā na hi muccati.

731 Sotindriyañce saddesu,
gacchantaṃ anivārayaṃ;
Anādīnavadassāvī,
so dukkhā na hi muccati.

732 Anissaraṇadassāvī,
gandhe ce paṭisevati;
Na so muccati dukkhamhā,
gandhesu adhimucchito.

733 tittakaggamanussaraṃ;
Rasataṇhāya hadayaṃ nāvabujjhati.

734 Subhānyappaṭikūlāni,
phoṭṭhabbāni anussaraṃ;
Ratto rāgādhikaraṇaṃ,
vividhaṃ vindate dukhaṃ.

735 Manaṃ cetehi dhammehi,
yo na sakkoti rakkhituṃ;
Tato naṃ dukkhamanveti,
sabbehetehi pañcahi.

736 Pubbalohitasampuṇṇaṃ,
bahussa kuṇapassa ca;
Naravīrakataṃ vagguṃ,
samuggamiva cittitaṃ.

737 Kaṭukaṃ madhurassādaṃ,
piyanibandhanaṃ dukhaṃ;
Khuraṃva madhunā littaṃ,
ullihaṃ nāvabujjhati.

738 Itthirūpe phoṭṭhabbepi ca itthiyā;
Itthigandhesu sāratto,
vividhaṃ vindate dukhaṃ.

739 Itthisotāni sabbāni,
sandanti pañca pañcasu;
Tesamāvaraṇaṃ kātuṃ,
yo sakkoti vīriyavā.

740 So atthavā so dhammaṭṭho,
so dakkho so vicakkhaṇo;
Kareyya kiccaṃ dhammatthasaṃhitaṃ.

741 vajje kiccaṃ niratthakaṃ;
‘Na taṃ kiccan’ti maññitvā,
appamatto vicakkhaṇo.

742 Yañca atthena saññuttaṃ,
yā ca dhammagatā rati;
Taṃ samādāya vattetha,
sā hi ve uttamā rati.

743 Uccāvacehupāyehi,
Hantvā vadhitvā atha socayitvā,
Ālopati sāhasā yo paresaṃ.

744 Tacchanto āṇiyā āṇiṃ,
nihanti balavā yathā;
Indriyānindriyeheva,
nihanti

745 Saddhaṃ vīriyaṃ samādhiñca,
Pañca pañcahi hantvāna,
anīgho yāti brāhmaṇo.

746 So atthavā so dhammaṭṭho,
katvā vākyānusāsaniṃ;
Sabbena sabbaṃ buddhassa,
so naro sukhamedhatī"ti.

Telakānittheragāthā

747 "Cirarattaṃ vatātāpī,
dhammaṃ anuvicintayaṃ;
Samaṃ cittassa nālatthaṃ,
pucchaṃ samaṇabrāhmaṇe.

748 ‘Ko so pārangato loke,
ko patto amatogadhaṃ;
Kassa dhammaṃ paṭicchāmi,
paramatthavijānanaṃ’.

749 Antovankagato āsi,
macchova ghasamāmisaṃ;
Baddho mahindapāsena,

750 Añchāmi naṃ na muñcāmi,
asmā sokapariddavā;
Ko me bandhaṃ muñcaṃ loke,
sambodhiṃ vedayissati.

751 Samaṇaṃ brāhmaṇaṃ vā kaṃ,
ādisantaṃ pabhangunaṃ;
Kassa dhammaṃ paṭicchāmi,
jarāmaccupavāhanaṃ.

752 Vicikicchākankhāganthitaṃ,
sārambhabalasaññutaṃ;
Kodhappattamanatthaddhaṃ,
abhijappappadāraṇaṃ.

753 Taṇhādhanusamuṭṭhānaṃ,
dve Passa orasikaṃ bhetvāna

754 Anudiṭṭhīnaṃ appahānaṃ,
sankappaparatejitaṃ;
Tena viddho pavedhāmi,
pattaṃva māluteritaṃ.

755 Ajjhattaṃ me samuṭṭhāya,
khippaṃ paccati māmakaṃ;
Chaphassāyatanī kāyo,
yattha sarati sabbadā.

756 Taṃ na passāmi tekicchaṃ,
yo metaṃ sallamuddhare;
nāññena vicikicchitaṃ.

757 Ko me asattho avaṇo,
Ahiṃsaṃ sabbagattāni,
Sallaṃ me uddharissati.

758 Dhammappati hi so seṭṭho,
visadosappavāhako;
Gambhīre patitassa me,
thalaṃ

759 Rahadehamasmi ogāḷho,
ahāriyarajamattike;
thinamiddhamapatthaṭe.

760 Uddhaccameghathanitaṃ,
saṃyojanavalāhakaṃ;
Vāhā vahanti sankappā rāganissitā.

761 Savanti sabbadhi sotā,
latā ubbhijja tiṭṭhati;
Te sote ko nivāreyya,
taṃ lataṃ ko hi checchati.

762 Velaṃ karotha bhaddante,
sotānaṃ sannivāraṇaṃ;
Mā te manomayo soto,
rukkhaṃva sahasā luve.

763 Evaṃ me bhayajātassa,
apārā pāramesato;
Tāṇo paññāvudho satthā,
isisaṃghanisevito.

764 Sopāṇaṃ sugataṃ suddhaṃ,
dhammasāramayaṃ daḷhaṃ;
Pādāsi vuyhamānassa,
‘mā bhāyī’ti ca mabravi.

765 Satipaṭṭhānapāsādaṃ,
āruyha paccavekkhisaṃ;
Yaṃ taṃ pubbe amaññissaṃ,
sakkāyābhirataṃ pajaṃ.

766 Yadā ca maggamaddakkhiṃ,
nāvāya abhirūhanaṃ;
Anadhiṭṭhāya attānaṃ,
titthamaddakkhimuttamaṃ.

767 Sallaṃ attasamuṭṭhānaṃ,
bhavanettippabhāvitaṃ;
Etesaṃ desesi maggamuttamaṃ.

768 Dīgharattānusayitaṃ,
cirarattamadhiṭṭhitaṃ;
Buddho mepānudī ganthaṃ,
visadosappavāhano"ti.

Raṭṭhapālattheragāthā

769 "Passa cittakataṃ bimbaṃ,
arukāyaṃ samussitaṃ;
Āturaṃ bahusankappaṃ,
yassa natthi dhuvaṃ ṭhiti.

770 Passa cittakataṃ rūpaṃ,
maṇinā kuṇḍalena ca;
saha vatthehi sobhati.

771 Alattakakatā mukhaṃ cuṇṇakamakkhitaṃ;
Alaṃ bālassa mohāya,
no ca pāragavesino.

772 Aṭṭhapadakatā kesā,
nettā añjanamakkhitā;
Alaṃ bālassa mohāya,
no ca pāragavesino.

773 Añjanīva navā cittā,
pūtikāyo alankato;
Alaṃ bālassa mohāya,
no ca pāragavesino.

774 Odahi migavo pāsaṃ,
Bhutvā nivāpaṃ gacchāma,
kandante migabandhake.

775 Bhutvā nivāpaṃ gacchāma,
socante migaluddake.

776 Passāmi loke sadhane manusse,
Laddhāna vittaṃ na dadanti mohā;
Luddhā dhanaṃ sannicayaṃ karonti,

777 Rājā pasayhappathaviṃ vijetvā,
Sasāgarantaṃ mahimāvasanto;
Oraṃ samuddassa atittarūpo,
Pāraṃ samuddassapi patthayetha.

778 Rājā ca aññe ca bahū manussā,
Avītataṇhā maraṇaṃ upenti;
Ūnāva hutvāna jahanti dehaṃ,
Kāmehi lokamhi na hatthi titti.

779 Kandanti naṃ ñātī pakiriya kese,
Aho vatā no amarāti cāhu;
Vatthena naṃ pārutaṃ nīharitvā,
Citaṃ samodhāya tato ḍahanti.

780 So ḍayhati sūlehi tujjamāno,
Na mīyamānassa bhavanti tāṇā,
Ñātī ca mittā atha vā sahāyā.

781 Dāyādakā tassa dhanaṃ haranti,
Satto pana gacchati yena kammaṃ;
Na Puttā ca dārā ca dhanañca raṭṭhaṃ.

782 Na dīghamāyuṃ labhate dhanena,
Na cāpi vittena jaraṃ vihanti;
Appaṃ Asassataṃ vippariṇāmadhammaṃ.

783 Bālo ca dhīro ca tatheva phuṭṭho;
Bālo hi bālyā vadhitova seti,
Dhīro ca no vedhati phassaphuṭṭho.

784 Tasmā hi paññāva dhanena Yāya vosānamidhādhigacchati;
Pāpāni kammāni karoti mohā.

785 Upeti gabbhañca parañca lokaṃ,
Saṃsāramāpajja paramparāya;
Tassappapañño abhisaddahanto,
Upeti gabbhañca parañca lokaṃ.

786 Coro yathā sandhimukhe gahīto,
Sakammunā haññati pāpadhammo;
Evaṃ pajā pecca paramhi loke,
Sakammunā haññati pāpadhammo.

787 Kāmā hi citrā madhurā manoramā,
Virūparūpena mathenti cittaṃ;
Ādīnavaṃ kāmaguṇesu disvā,
Tasmā ahaṃ pabbajitomhi rāja.

788 Dumapphalānīva patanti māṇavā,
Daharā ca vuḍḍhā ca sarīrabhedā;
Etampi disvā pabbajitomhi rāja,
Apaṇṇakaṃ sāmaññameva seyyo.

789 Saddhāyāhaṃ pabbajito,
upeto jinasāsane;
anaṇo bhuñjāmi bhojanaṃ.

790 Kāme ādittato disvā,
Jātarūpāni satthato;
Nirayesu mahabbhayaṃ.

791 Etamādīnavaṃ saṃvegaṃ alabhiṃ tadā;
Sohaṃ viddho tadā santo,
sampatto āsavakkhayaṃ.

792 Pariciṇṇo mayā satthā,
kataṃ buddhassa sāsanaṃ;
Ohito garuko bhāro,
bhavanetti samūhatā.

793 Yassatthāya pabbajito,
agārasmānagāriyaṃ;
So me attho anuppatto,
sabbasaṃyojanakkhayo"ti.

Mālukyaputtatheragāthā

794 "Rūpaṃ disvā sati muṭṭhā,
Sārattacitto vedeti,
Tañca ajjhosa tiṭṭhati.

795 Tassa vaḍḍhanti vedanā,
anekā rūpasambhavā;
Abhijjhā ca vihesā ca,
cittamassūpahaññati;
Evamācinato dukkhaṃ,
ārā

796 Saddaṃ sutvā sati muṭṭhā,
Piyaṃ nimittaṃ manasi karoto;
Sārattacitto vedeti,
Tañca ajjhosa tiṭṭhati.

797 Tassa vaḍḍhanti vedanā,
anekā saddasambhavā;
Abhijjhā ca vihesā ca,
cittamassūpahaññati;
Evamācinato dukkhaṃ,
ārā nibbāna vuccati.

798 Gandhaṃ ghatvā sati muṭṭhā,
Piyaṃ nimittaṃ manasi karoto;
Sārattacitto vedeti,
Tañca ajjhosa tiṭṭhati.

799 Tassa vaḍḍhanti vedanā,
anekā gandhasambhavā;
Abhijjhā ca vihesā ca,
cittamassūpahaññati;
Evamācinato dukkhaṃ,
ārā nibbāna vuccati.

800 Rasaṃ bhotvā sati muṭṭhā,
Piyaṃ nimittaṃ manasi karoto;
Sārattacitto vedeti,
Tañca ajjhosa tiṭṭhati.

801 Tassa vaḍḍhanti vedanā,
anekā rasasambhavā;
Abhijjhā ca vihesā ca,
cittamassūpahaññati;
Evamācinato dukkhaṃ,
ārā nibbāna vuccati.

802 Phassaṃ phussa sati muṭṭhā,
Piyaṃ nimittaṃ manasi karoto;
Sārattacitto vedeti,
Tañca ajjhosa tiṭṭhati.

803 Tassa vaḍḍhanti vedanā,
anekā phassasambhavā;
Abhijjhā ca vihesā ca,
cittamassūpahaññati;
Evamācinato dukkhaṃ,
ārā nibbāna vuccati.

804 Dhammaṃ ñatvā sati muṭṭhā,
Piyaṃ nimittaṃ manasi karoto;
Sārattacitto vedeti,
Tañca ajjhosa tiṭṭhati.

805 Tassa vaḍḍhanti vedanā,
anekā dhammasambhavā;
Abhijjhā ca vihesā ca,
cittamassūpahaññati;
Evamācinato dukkhaṃ,
ārā nibbāna vuccati.

806 Na so rajjati rūpesu,
rūpaṃ disvā patissato;
Virattacitto vedeti,
tañca nājjhosa tiṭṭhati.

807 Yathāssa passato rūpaṃ,
sevato Khīyati nopacīyati,
evaṃ so caratī sato;
Evaṃ apacinato dukkhaṃ,
santike nibbāna vuccati.

808 Na so rajjati saddesu,
saddaṃ sutvā patissato;
Virattacitto vedeti,
tañca nājjhosa tiṭṭhati.

809 Yathāssa suṇato saddaṃ,
sevato cāpi vedanaṃ;
Khīyati nopacīyati,
evaṃ so caratī sato;
Evaṃ apacinato dukkhaṃ,
santike nibbāna vuccati.

810 Na so rajjati gandhesu,
gandhaṃ ghatvā patissato;
Virattacitto vedeti,
tañca nājjhosa tiṭṭhati.

811 Yathāssa ghāyato gandhaṃ,
sevato cāpi vedanaṃ;
Khīyati nopacīyati,
evaṃ so caratī sato;
Evaṃ apacinato dukkhaṃ,
santike nibbāna vuccati.

812 Na so rajjati rasesu,
rasaṃ bhotvā patissato;
Virattacitto vedeti,
tañca nājjhosa tiṭṭhati.

813 Yathāssa sāyarato rasaṃ,
sevato cāpi vedanaṃ;
Khīyati nopacīyati,
evaṃ so caratī sato;
Evaṃ apacinato dukkhaṃ,
santike nibbāna vuccati.

814 Na so rajjati phassesu,
phassaṃ phussa patissato;
Virattacitto vedeti,
tañca nājjhosa tiṭṭhati.

815 Yathāssa phusato phassaṃ,
sevato cāpi vedanaṃ;
Khīyati nopacīyati,
evaṃ so caratī sato;
Evaṃ apacinato dukkhaṃ,
santike nibbāna vuccati.

816 Na so rajjati dhammesu,
dhammaṃ ñatvā patissato;
Virattacitto vedeti,
tañca nājjhosa tiṭṭhati.

817 Yathāssa vijānato dhammaṃ,
sevato cāpi vedanaṃ;
Khīyati nopacīyati,
evaṃ so caratī sato;
Evaṃ apacinato dukkhaṃ,
santike nibbāna vuccati".

Selattheragāthā

818 "Paripuṇṇakāyo suruci,
Sujāto cārudassano;
Suvaṇṇavaṇṇosi bhagavā,

819 Narassa hi sujātassa,
ye bhavanti viyañjanā;
Sabbe te tava kāyasmiṃ,
mahāpurisalakkhaṇā.

820 Pasannanetto sumukho,
brahā uju patāpavā;
Majjhe samaṇasaṃghassa,
ādiccova virocasi.

821 Kalyāṇadassano bhikkhu,
kañcanasannibhattaco;
Kiṃ te samaṇabhāvena,
evaṃ uttamavaṇṇino.

822 Rājā arahasi bhavituṃ,
cakkavattī rathesabho;
Cāturanto vijitāvī,

823 Khattiyā anuyantā bhavanti te;
rajjaṃ kārehi gotama".

824 "Rājāhamasmi sela, (selāti bhagavā)
Dhammarājā anuttaro;
Dhammena cakkaṃ vattemi,
Cakkaṃ appaṭivattiyaṃ".

825 "Sambuddho paṭijānāsi, (iti selo brāhmaṇo)
Dhammarājā anuttaro;
‘Dhammena cakkaṃ vattemi’,
Iti bhāsatha gotama.

826 Ko nu senāpati bhoto,
sāvako Ko dhammacakkaṃ pavattitaṃ".

827 "Mayā pavattitaṃ cakkaṃ, (selāti bhagavā)
Dhammacakkaṃ anuttaraṃ;
Sāriputto anuvatteti,
Anujāto tathāgataṃ.

828 Abhiññeyyaṃ abhiññātaṃ,
bhāvetabbañca bhāvitaṃ;
Pahātabbaṃ pahīnaṃ me,
tasmā buddhosmi brāhmaṇa.

829 Vinayassu mayi kankhaṃ,
adhimuccassu brāhmaṇa;
Dullabhaṃ dassanaṃ hoti,
sambuddhānaṃ abhiṇhaso.

830 Yesaṃ ve dullabho loke,
pātubhāvo abhiṇhaso;
Sohaṃ brāhmaṇa buddhosmi,
sallakatto anuttaro.

831 Brahmabhūto atitulo,
mārasenappamaddano;
Sabbāmitte modāmi akutobhayo".

832 "Idaṃ bhonto nisāmetha,
yathā bhāsati cakkhumā;
Sallakatto mahāvīro,
sīhova nadatī vane.

833 Brahmabhūtaṃ atitulaṃ,
mārasenappamaddanaṃ;
Ko disvā nappasīdeyya,
api kaṇhābhijātiko.

834 Yo maṃ icchati anvetu,
yo vā nicchati gacchatu;
Idhāhaṃ pabbajissāmi,
varapaññassa santike".

835 "Etañce ruccati bhoto,
sammāsambuddhasāsanaṃ;
Mayampi pabbajissāma,
varapaññassa santike".

836 "Brāhmaṇā tisatā ime,
yācanti pañjalīkatā;
‘Brahmacariyaṃ carissāma,
bhagavā tava santike’".

837 "Svākkhātaṃ brahmacariyaṃ, (selāti bhagavā)
Sandiṭṭhikamakālikaṃ;
Yattha amoghā pabbajjā,
Appamattassa sikkhato".

838 "Yaṃ taṃ ito Sattarattena bhagavā,
dantāmha tava sāsane.

839 Tuvaṃ buddho tuvaṃ satthā,
tuvaṃ mārābhibhū muni;
Tuvaṃ anusaye chetvā,
tiṇṇo tāresimaṃ pajaṃ.

840 Upadhī te samatikkantā,
āsavā te padālitā;
Sīhova anupādāno,
pahīnabhayabheravo.

841 Bhikkhavo tisatā ime,
tiṭṭhanti pañjalīkatā;
Pāde vīra pasārehi,
nāgā vandantu satthuno"ti.

Kāḷigodhāputtabhaddiyatheragāthā

842 "Yātaṃ me hatthigīvāya,
sukhumā vatthā padhāritā;
Sālīnaṃ odano bhutto,
sucimaṃsūpasecano.

843 Sojja bhaddo sātatiko,
uñchāpattāgate rato;
Jhāyati anupādāno,
putto godhāya bhaddiyo.

844 Paṃsukūlī sātatiko,
uñchāpattāgate rato;
Jhāyati anupādāno,
putto godhāya bhaddiyo.

845 Piṇḍapātī sātatiko,
… pe …

846 Tecīvarī sātatiko,
… pe …

847 Sapadānacārī sātatiko,
… pe …

848 Ekāsanī sātatiko,
… pe …

849 Pattapiṇḍī sātatiko,
… pe …

850 Khalupacchābhattī sātatiko,
… pe …

851 Āraññiko sātatiko,
… pe …

852 Rukkhamūliko sātatiko,
… pe …

853 Abbhokāsī sātatiko,
… pe …

854 Sosāniko sātatiko,
… pe …

855 Yathāsanthatiko sātatiko,
… pe …

856 Nesajjiko sātatiko,
… pe …

857 Appiccho sātatiko,
… pe …

858 Santuṭṭho sātatiko,
… pe …

859 Pavivitto sātatiko,
… pe …

860 Asaṃsaṭṭho sātatiko,
… pe …

861 Āraddhavīriyo sātatiko,
… pe …

862 Hitvā satapalaṃ kaṃsaṃ,
sovaṇṇaṃ satarājikaṃ;
Aggahiṃ mattikāpattaṃ,
idaṃ dutiyābhisecanaṃ.

863 Ucce maṇḍalipākāre,
daḷhamaṭṭālakoṭṭhake;
Rakkhito khaggahatthehi,
uttasaṃ vihariṃ pure.

864 Sojja bhaddo anutrāsī,
pahīnabhayabheravo;
Jhāyati vanamoggayha,
putto godhāya bhaddiyo.

865 Sīlakkhandhe patiṭṭhāya,
satiṃ paññañca bhāvayaṃ;
Pāpuṇiṃ anupubbena,
sabbasaṃyojanakkhayan"ti.

Angulimālattheragāthā

866 "Gacchaṃ vadesi samaṇaṭṭhitomhi,
Mamañca brūsi ṭhitamaṭṭhitoti;
Pucchāmi taṃ samaṇa etamatthaṃ,
‘Kathaṃ ṭhito tvaṃ ahamaṭṭhitomhi’".

867 "Ṭhito ahaṃ angulimāla sabbadā,
Sabbesu bhūtesu nidhāya daṇḍaṃ;
Tuvañca pāṇesu asaññatosi,
Tasmā ṭhitohaṃ tuvamaṭṭhitosi".

868 "Cirassaṃ vata me mahito mahesī,
Mahāvanaṃ samaṇo Sohaṃ cajissāmi sahassapāpaṃ,
Sutvāna gāthaṃ tava dhammayuttaṃ".

869 Icceva coro asimāvudhañca,
Sobbhe papāte narake Avandi coro sugatassa pāde,
Tattheva pabbajjamayāci buddhaṃ.

870 Buddho ca kho kāruṇiko mahesi,
Yo satthā lokassa sadevakassa;
"Tamehi bhikkhū"ti tadā avoca,
Eseva tassa ahu bhikkhubhāvo.

871 "Yo ca pubbe pamajjitvā,
pacchā so nappamajjati;
Somaṃ lokaṃ pabhāseti,
abbhā muttova candimā.

872 Yassa pāpaṃ kataṃ kammaṃ,
kusalena Somaṃ lokaṃ pabhāseti,
abbhā muttova candimā.

873 Yo have daharo bhikkhu,
yuñjati buddhasāsane;
Somaṃ lokaṃ pabhāseti,
abbhā muttova candimā.

874 Ye dhammamevādapayanti santo.

875 Disā hi me khantivādānaṃ,
avirodhappasaṃsinaṃ;
Suṇantu dhammaṃ kālena,
tañca anuvidhīyantu.

876 Na hi jātu so mamaṃ hiṃse,
aññaṃ vā pana Pappuyya paramaṃ santiṃ,
rakkheyya tasathāvare.

877 Udakañhi nayanti nettikā,
Usukārā Dāruṃ Attānaṃ damayanti paṇḍitā.

878 Daṇḍeneke damayanti,
ankusebhi kasāhi ca;
Adaṇḍena asatthena,
ahaṃ dantomhi tādinā.

879 ‘Ahiṃsako’ti me nāmaṃ,
hiṃsakassa pure sato;
Ajjāhaṃ saccanāmomhi,
na naṃ hiṃsāmi

880 Coro ahaṃ pure āsiṃ,
angulimāloti vissuto;
Vuyhamāno mahoghena,
buddhaṃ saraṇamāgamaṃ.

881 Lohitapāṇi pure āsiṃ,
angulimāloti vissuto;
Saraṇagamanaṃ passa,
bhavanetti samūhatā.

882 Tādisaṃ kammaṃ katvāna,
bahuṃ duggatigāminaṃ;
Phuṭṭho kammavipākena,
anaṇo bhuñjāmi bhojanaṃ.

883 Pamādamanuyuñjanti,
bālā dummedhino janā;
Appamādañca medhāvī,
dhanaṃ seṭṭhaṃva rakkhati.

884 Mā pamādamanuyuñjetha,
mā Appamatto hi jhāyanto,
pappoti paramaṃ sukhaṃ.

885 Svāgataṃ nāpagataṃ,
netaṃ dummantitaṃ mama;
Savibhattesu dhammesu,
yaṃ seṭṭhaṃ tadupāgamaṃ.

886 Svāgataṃ nāpagataṃ,
netaṃ dummantitaṃ mama;
Tisso vijjā anuppattā,
kataṃ buddhassa sāsanaṃ.

887 Araññe rukkhamūle vā,
pabbatesu guhāsu vā;
Tattha tattheva aṭṭhāsiṃ,
ubbiggamanaso tadā.

888 Sukhaṃ sayāmi ṭhāyāmi,
sukhaṃ kappemi jīvitaṃ;
Ahatthapāso mārassa,
aho satthānukampito.

889 Brahmajacco pure āsiṃ,
udicco ubhato ahu;
Sojja putto sugatassa,
dhammarājassa satthuno.

890 Vītataṇho anādāno,
guttadvāro susaṃvuto;
Aghamūlaṃ vadhitvāna,
patto me āsavakkhayo.

891 Pariciṇṇo mayā satthā,
kataṃ buddhassa sāsanaṃ;
Ohito garuko bhāro,
bhavanetti samūhatā"ti.

Anuruddhattheragāthā

892 "Pahāya mātāpitaro,
bhaginī ñātibhātaro;
Pañca kāmaguṇe hitvā,
anuruddhova jhāyati.

893 Sameto naccagītehi,
sammatāḷappabodhano;
Na tena mārassa visaye rato.

894 Etañca samatikkamma,
rato buddhassa sāsane;
Sabboghaṃ samatikkamma,
anuruddhova jhāyati.

895 Rūpā saddā rasā gandhā,
phoṭṭhabbā ca manoramā;
Ete ca samatikkamma,
anuruddhova jhāyati.

896 Piṇḍapātamatikkanto,
eko adutiyo muni;
Esati paṃsukūlāni,
anuruddho anāsavo.

897 Vicinī aggahī dhovi,
rajayī dhārayī muni;
Paṃsukūlāni matimā,
anuruddho anāsavo.

898 Mahiccho ca asantuṭṭho,
saṃsaṭṭho yo ca uddhato;
Tassa dhammā ime honti,
pāpakā saṃkilesikā.

899 Sato ca hoti appiccho,
santuṭṭho avighātavā;
Pavivekarato vitto,
niccamāraddhavīriyo.

900 Tassa dhammā ime honti,
kusalā bodhipakkhikā;
Anāsavo ca so hoti,
iti vuttaṃ mahesinā.

901 Mama sankappamaññāya,
satthā loke anuttaro;
Manomayena kāyena,
iddhiyā upasankami.

902 Yadā me ahu sankappo,
tato uttari desayi;
Nippapañcarato buddho,
nippapañcamadesayi.

903 Tassāhaṃ dhammamaññāya,
vihāsiṃ sāsane rato;
Tisso vijjā anuppattā,
kataṃ buddhassa sāsanaṃ.

904 Pañcapaññāsavassāni,
yato nesajjiko ahaṃ;
Pañcavīsativassāni,
yato middhaṃ samūhataṃ.

905 Nāhu assāsapassāsā,
ṭhitacittassa tādino;
Anejo santimārabbha,
cakkhumā parinibbuto.

906 Asallīnena cittena,
vedanaṃ ajjhavāsayi;
Pajjotasseva nibbānaṃ,
vimokkho cetaso ahu.

907 Ete pacchimakā dāni,
munino phassapañcamā;
Nāññe dhammā bhavissanti,
sambuddhe parinibbute.

908 Natthi dāni punāvāso,
devakāyasmi jālini;
Vikkhīṇo jātisaṃsāro,
natthi dāni punabbhavo.

909 Yassa muhuttena sahassadhā,
Loko saṃvidito sabrahmakappo;
Vasī iddhiguṇe cutūpapāte,
Kāle passati devatā

910 daliddo ghāsahārako;
Samaṇaṃ paṭipādesiṃ,
upariṭṭhaṃ yasassinaṃ.

911 Somhi sakyakule jāto,
anuruddhoti maṃ vidū;
Upeto naccagītehi,
sammatāḷappabodhano.

912 Athaddasāsiṃ sambuddhaṃ,
satthāraṃ akutobhayaṃ;
Tasmiṃ cittaṃ pasādetvā,
pabbajiṃ anagāriyaṃ.

913 Pubbenivāsaṃ jānāmi,
yattha me vusitaṃ pure;
Tāvatiṃsesu devesu,
aṭṭhāsiṃ

914 Sattakkhattuṃ manussindo,
ahaṃ rajjamakārayiṃ;
Cāturanto vijitāvī,
jambusaṇḍassa issaro;
Adaṇḍena asatthena,
dhammena anusāsayiṃ.

915 Ito satta saṃsārāni catuddasa;
Nivāsamabhijānissaṃ,
devaloke ṭhito tadā.

916 Pañcangike samādhimhi,
sante ekodibhāvite;
Paṭippassaddhiladdhamhi,
dibbacakkhu visujjhi me.

917 Cutūpapātaṃ jānāmi,
sattānaṃ āgatiṃ gatiṃ;
Itthabhāvaññathābhāvaṃ,
jhāne pañcangike ṭhito.

918 Pariciṇṇo mayā satthā,
… pe …
bhavanetti samūhatā.

919 Vajjīnaṃ veḷuvagāme,
ahaṃ jīvitasankhayā;
Heṭṭhato veḷugumbasmiṃ,
nibbāyissaṃ anāsavo"ti.

Pārāpariyatheragāthā

920 Samaṇassa ahu cintā,
pupphitamhi mahāvane;
Ekaggassa nisinnassa,
pavivittassa jhāyino.

921 "Aññathā lokanāthamhi,
tiṭṭhante purisuttame;
Iriyaṃ āsi bhikkhūnaṃ,
aññathā dāni dissati.

922 Sītavātaparittāṇaṃ,
hirikopīnachādanaṃ;
Mattaṭṭhiyaṃ abhuñjiṃsu,
santuṭṭhā itarītare.

923 Paṇītaṃ yadi vā lūkhaṃ,
appaṃ vā yadi vā bahuṃ;
Yāpanatthaṃ abhuñjiṃsu,
agiddhā nādhimucchitā.

924 Jīvitānaṃ parikkhāre,
bhesajje atha paccaye;
Na bāḷhaṃ ussukā āsuṃ,
yathā te āsavakkhaye.

925 Araññe rukkhamūlesu,
kandarāsu guhāsu ca;
Vivekamanubrūhantā,
vihaṃsu tapparāyaṇā.

926 Nīcā niviṭṭhā subharā,
mudū atthaddhamānasā;
Abyāsekā amukharā,
atthacintā vasānugā.

927 Tato pāsādikaṃ āsi,
gataṃ bhuttaṃ nisevitaṃ;
Siniddhā teladhārāva,
ahosi iriyāpatho.

928 Sabbāsavaparikkhīṇā,
mahājhāyī mahāhitā;
Nibbutā dāni te therā,
parittā dāni tādisā.

929 Kusalānañca dhammānaṃ,
paññāya ca parikkhayā;
Sabbākāravarūpetaṃ,
lujjate jinasāsanaṃ.

930 Pāpakānañca dhammānaṃ,
kilesānañca yo utu;
Upaṭṭhitā vivekāya,
ye ca saddhammasesakā.

931 Te kilesā pavaḍḍhantā,
āvisanti bahuṃ janaṃ;
Kīḷanti maññe bālehi,
ummattehiva rakkhasā.

932 Kilesehābhibhūtā te,
tena tena vidhāvitā;
Narā kilesavatthūsu,

933 Pariccajitvā saddhammaṃ,
aññamaññehi bhaṇḍare;
Diṭṭhigatāni anventā,
idaṃ seyyoti maññare.

934 Dhanañca puttaṃ bhariyañca,
chaḍḍayitvāna niggatā;
Kaṭacchubhikkhahetūpi,
akicchāni nisevare.

935 Udarāvadehakaṃ bhutvā,
sayantuttānaseyyakā;
yā kathā satthugarahitā.

936 Sabbakārukasippāni,
cittiṃ Avūpasantā ajjhattaṃ,

937 Mattikaṃ telacuṇṇañca,
udakāsanabhojanaṃ;
Gihīnaṃ upanāmenti,
ākankhantā bahuttaraṃ.

938 Dantaponaṃ kapitthañca,
pupphaṃ khādaniyāni ca;
Piṇḍapāte ca sampanne,
ambe āmalakāni ca.

939 Bhesajjesu yathā vejjā,
kiccākicce yathā gihī;
Gaṇikāva vibhūsāyaṃ,
issare khattiyā yathā.

940 Nekatikā vañcanikā,
kūṭasakkhī Bahūhi parikappehi,
āmisaṃ paribhuñjare.

941 Lesakappe pariyāye,
parikappenudhāvitā;
Jīvikatthā upāyena,
sankaḍḍhanti bahuṃ dhanaṃ.

942 Upaṭṭhāpenti parisaṃ,
kammato no ca dhammato;
Dhammaṃ paresaṃ desenti,
lābhato no ca atthato.

943 Saṃghalābhassa bhaṇḍanti,
saṃghato paribāhirā;
Paralābhopajīvantā,
ahirīkā na lajjare.

944 Nānuyuttā tathā eke,
muṇḍā sanghāṭipārutā;
Sambhāvanaṃyevicchanti,
lābhasakkāramucchitā.

945 Evaṃ nānappayātamhi,
na dāni sukaraṃ tathā;
Aphusitaṃ vā phusituṃ,
phusitaṃ vānurakkhituṃ.

946 Yathā kaṇṭakaṭṭhānamhi,
careyya anupāhano;
Satiṃ upaṭṭhapetvāna,
evaṃ gāme munī care.

947 Saritvā pubbake yogī,
tesaṃ vattamanussaraṃ;
Kiñcāpi pacchimo kālo,
phuseyya amataṃ padaṃ.

948 Idaṃ vatvā sālavane,
samaṇo bhāvitindriyo;
Brāhmaṇo parinibbāyī,
isi khīṇapunabbhavo"ti.