Sutta Nipata Chapter 3: The Great Chapter - Mahavagga

  • A Saddhamma Study Group translation from the Pāḷi text (coming sooner or later).

Selasutta

Evaṃ me sutaṃ—​   ekaṃ samayaṃ bhagavā anguttarāpesu cārikaṃ caramāno mahatā bhikkhusanghena saddhiṃ aḍḍhateḷasehi bhikkhusatehi yena āpaṇaṃ nāma anguttarāpānaṃ nigamo tadavasari. Assosi kho keṇiyo jaṭilo "samaṇo khalu, bho, gotamo sakyaputto sakyakulā pabbajito anguttarāpesu cārikaṃ caramāno mahatā bhikkhusanghena saddhiṃ aḍḍhateḷasehi bhikkhusatehi āpaṇaṃ anuppatto. Taṃ kho pana bhavantaṃ gotamaṃ evaṃ kalyāṇo kittisaddo abbhuggato:  ‘itipi so bhagavā arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṃ buddho bhagavā’ti. So imaṃ lokaṃ sadevakaṃ samārakaṃ sabrahmakaṃ sassamaṇabrāhmaṇiṃ pajaṃ sadevamanussaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā pavedeti. So dhammaṃ deseti ādikalyāṇaṃ majjhekalyāṇaṃ pariyosānakalyāṇaṃ sātthaṃ sabyañjanaṃ, kevalaparipuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ pakāseti. Sādhu kho pana tathārūpānaṃ arahataṃ dassanaṃ hotī"ti.

Atha kho keṇiyo jaṭilo yena bhagavā tenupasankami; upasankamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho keṇiyaṃ jaṭilaṃ bhagavā dhammiyā kathāya sandassesi samādapesi samuttejesi sampahaṃsesi. Atha kho keṇiyo jaṭilo bhagavatā dhammiyā kathāya sandassito samādapito samuttejito sampahaṃsito bhagavantaṃ etadavoca:  "adhivāsetu me bhavaṃ gotamo svātanāya bhattaṃ saddhiṃ bhikkhusanghenā"ti. Evaṃ vutte, bhagavā keṇiyaṃ jaṭilaṃ etadavoca:  "mahā kho, keṇiya, bhikkhusangho aḍḍhateḷasāni bhikkhusatāni; tvañca brāhmaṇesu abhippasanno"ti.


Dutiyampi kho keṇiyo jaṭilo bhagavantaṃ etadavoca:  "kiñcāpi, bho gotama, mahā bhikkhusangho aḍḍhateḷasāni bhikkhusatāni, ahañca brāhmaṇesu abhippasanno; adhivāsetu me bhavaṃ gotamo svātanāya bhattaṃ saddhiṃ bhikkhusanghenā"ti. Dutiyampi kho bhagavā keṇiyaṃ jaṭilaṃ etadavoca:  "mahā kho, keṇiya, bhikkhusangho aḍḍhateḷasāni bhikkhusatāni; tvañca brāhmaṇesu abhippasanno"ti.


Tatiyampi kho keṇiyo jaṭilo bhagavantaṃ etadavoca:  "kiñcāpi, bho gotama, mahā bhikkhusangho aḍḍhateḷasāni bhikkhusatāni, ahañca brāhmaṇesu abhippasanno, adhivāsetu me bhavaṃ gotamo svātanāya bhattaṃ saddhiṃ bhikkhusanghenā"ti. Adhivāsesi bhagavā tuṇhībhāvena. Atha kho keṇiyo jaṭilo bhagavato adhivāsanaṃ viditvā uṭṭhāyāsanā yena sako assamo tenupasankami; upasankamitvā mittāmacce ñātisālohite āmantesi:  "suṇantu me bhavanto mittāmaccā ñātisālohitā, samaṇo me gotamo nimantito svātanāya bhattaṃ saddhiṃ bhikkhusanghena, yena me kāyaveyyāvaṭikaṃ kareyyāthā"ti. "Evaṃ, bho"ti kho keṇiyassa jaṭilassa mittāmaccā ñātisālohitā keṇiyassa jaṭilassa paṭissutvā appekacce uddhanāni khaṇanti, appekacce kaṭṭhāni phālenti, appekacce bhājanāni dhovanti, appekacce udakamaṇikaṃ patiṭṭhāpenti, appekacce āsanāni paññāpenti. Keṇiyo pana jaṭilo sāmaṃyeva maṇḍalamāḷaṃ paṭiyādeti.

Tena kho pana samayena selo brāhmaṇo āpaṇe paṭivasati, tiṇṇaṃ vedānaṃ pāragū sanighaṇḍukeṭubhānaṃ sākkharappabhedānaṃ itihāsapañcamānaṃ padako veyyākaraṇo lokāyatamahāpurisalakkhaṇesu anavayo, tīṇi ca māṇavakasatāni mante vāceti.

Tena kho pana samayena keṇiyo jaṭilo sele brāhmaṇe abhippasanno hoti. Atha kho selo brāhmaṇo tīhi māṇavakasatehi parivuto janghāvihāraṃ anucankamamāno anuvicaramāno yena keṇiyassa jaṭilassa assamo tenupasankami. Addasā kho selo brāhmaṇo keṇiyassa jaṭilassa assame appekacce uddhanāni khaṇante … pe … appekacce āsanāni paññapente, keṇiyaṃ pana jaṭilaṃ sāmaṃyeva maṇḍalamāḷaṃ paṭiyādentaṃ. Disvāna keṇiyaṃ jaṭilaṃ etadavoca:  "kiṃ nu kho bhoto keṇiyassa āvāho vā bhavissati, vivāho vā bhavissati, mahāyañño vā paccupaṭṭhito, rājā vā māgadho seniyo bimbisāro nimantito svātanāya saddhiṃ balakāyenā"ti?

"Na me, bho sela, āvāho vā bhavissati vivāho vā, nāpi rājā māgadho seniyo bimbisāro nimantito svātanāya saddhiṃ balakāyena; api ca kho me mahāyañño paccupaṭṭhito. Atthi samaṇo gotamo sakyaputto sakyakulā pabbajito anguttarāpesu cārikaṃ caramāno mahatā bhikkhusanghena saddhiṃ aḍḍhateḷasehi bhikkhusatehi āpaṇaṃ anuppatto. Taṃ kho pana bhavantaṃ gotamaṃ … pe … buddho bhagavāti. So me nimantito svātanāya bhattaṃ saddhiṃ bhikkhusanghenā"ti. "Buddhoti, bho keṇiya, vadesi"? "Buddhoti, bho sela, vadāmi". "Buddhoti, bho keṇiya, vadesi"? "Buddhoti, bho sela, vadāmī"ti.

Atha kho selassa brāhmaṇassa etadahosi:  "ghosopi kho eso dullabho lokasmiṃ yadidaṃ buddhoti. Āgatāni kho panamhākaṃ mantesu dvattiṃsamahāpurisalakkhaṇāni, yehi samannāgatassa mahāpurisassa dveva gatiyo bhavanti anaññā. Sace agāraṃ ajjhāvasati rājā hoti cakkavattī dhammiko dhammarājā cāturanto vijitāvī janapadatthāvariyappatto sattaratanasamannāgato. Tassimāni satta ratanāni bhavanti, seyyathidaṃ – cakkaratanaṃ, hatthiratanaṃ, assaratanaṃ, maṇiratanaṃ, itthiratanaṃ, gahapatiratanaṃ, pariṇāyakaratanameva sattamaṃ. Parosahassaṃ kho panassa puttā bhavanti sūrā vīrangarūpā parasenappamaddanā. So imaṃ pathaviṃ sāgarapariyantaṃ adaṇḍena asatthena dhammena abhivijiya ajjhāvasati. Sace kho pana agārasmā anagāriyaṃ pabbajati, arahaṃ hoti sammāsambuddho loke vivaṭṭacchado. Kahaṃ pana, bho keṇiya, etarahi so bhavaṃ gotamo viharati arahaṃ sammāsambuddho"ti?

Evaṃ vutte, keṇiyo jaṭilo dakkhiṇaṃ bāhuṃ paggahetvā selaṃ brāhmaṇaṃ etadavoca:  "yenesā, bho sela, nīlavanarājī"ti. Atha kho selo brāhmaṇo tīhi māṇavakasatehi saddhiṃ yena bhagavā tenupasankami. Atha kho selo brāhmaṇo te māṇavake āmantesi:  "appasaddā bhonto āgacchantu, pade padaṃ nikkhipantā. Durāsadā hi te bhagavanto sīhāva ekacarā. Yadā cāhaṃ, bho, samaṇena gotamena saddhiṃ manteyyaṃ, mā me bhonto antarantarā kathaṃ opātetha; kathāpariyosānaṃ me bhavanto āgamentū"ti.

Atha kho selo brāhmaṇo yena bhagavā tenupasankami; upasankamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho selo brāhmaṇo bhagavato kāye dvattiṃsamahāpurisalakkhaṇāni samannesi. Addasā kho selo brāhmaṇo bhagavato kāye dvattiṃsamahāpurisalakkhaṇāni yebhuyyena ṭhapetvā dve. Dvīsu mahāpurisalakkhaṇesu kankhati vicikicchati nādhimuccati na sampasīdati – kosohite ca vatthaguyhe pahūtajivhatāya cāti.


Atha kho bhagavato etadahosi:  "passati kho me ayaṃ selo brāhmaṇo dvattiṃsamahāpurisalakkhaṇāni yebhuyyena ṭhapetvā dve. Dvīsu mahāpurisalakkhaṇesu kankhati vicikicchati nādhimuccati na sampasīdati – kosohite ca vatthaguyhe pahūtajivhatāya cā"ti. Atha kho bhagavā tathārūpaṃ iddhābhisankhāraṃ abhisankhāsi, yathā addasa selo brāhmaṇo bhagavato kosohitaṃ vatthaguyhaṃ. Atha kho bhagavā jivhaṃ ninnāmetvā ubhopi kaṇṇasotāni anumasi paṭimasi, ubhopi nāsikasotāni anumasi paṭimasi, kevalampi nalāṭamaṇḍalaṃ jivhāya chādesi.

Atha kho selassa brāhmaṇassa etadahosi:  "samannāgato kho samaṇo gotamo dvattiṃsamahāpurisalakkhaṇehi paripuṇṇehi, no aparipuṇṇehi. No ca kho naṃ jānāmi buddho vā no vā. Sutaṃ kho pana metaṃ brāhmaṇānaṃ vuḍḍhānaṃ mahallakānaṃ ācariyapācariyānaṃ bhāsamānānaṃ:  ‘ye te bhavanti arahanto sammāsambuddhā, te sake vaṇṇe bhaññamāne attānaṃ pātukarontī’ti. Yannūnāhaṃ samaṇaṃ gotamaṃ sammukhā sāruppāhi gāthāhi abhitthaveyyan"ti. Atha kho selo brāhmaṇo bhagavantaṃ sammukhā sāruppāhi gāthāhi abhitthavi: 


548 "Paripuṇṇakāyo suruci,
Sujāto cārudassano;
Suvaṇṇavaṇṇosi bhagavā,
Susukkadāṭhosi vīriyavā.

549 Narassa hi sujātassa,
ye bhavanti viyañjanā;
Sabbe te tava kāyasmiṃ,
mahāpurisalakkhaṇā.

550 Pasannanetto sumukho,
brahā uju patāpavā;
Majjhe samaṇasanghassa,
ādiccova virocasi.

551 Kalyāṇadassano bhikkhu,
kañcanasannibhattaco;
Kiṃ te samaṇabhāvena,
evaṃ uttamavaṇṇino.

552 Rājā arahasi bhavituṃ,
cakkavattī rathesabho;
Cāturanto vijitāvī,
jambusaṇḍassa issaro.

553 Khattiyā bhogirājāno,
anuyantā bhavantu te;
Rājābhirājā manujindo,
rajjaṃ kārehi gotama".


(bhagavā):
554 "Rājāhamasmi selāti,
Dhammarājā anuttaro;
Dhammena cakkaṃ vattemi,
Cakkaṃ appaṭivattiyaṃ".

(iti selo brāhmaṇo):
555 "Sambuddho paṭijānāsi,
Dhammarājā anuttaro;
‘ Dhammena cakkaṃ vattemi’,
Iti bhāsasi gotama.

556 Ko nu senāpati bhoto,
Sāvako satthuranvayo;
Ko te tamanuvatteti,
Dhammacakkaṃ pavattitaṃ".

(selāti bhagavā):
557 "Mayā pavattitaṃ cakkaṃ,
Dhammacakkaṃ anuttaraṃ;
Sāriputto anuvatteti,
Anujāto tathāgataṃ.


558 Abhiññeyyaṃ abhiññātaṃ,
Bhāvetabbañca bhāvitaṃ;
Pahātabbaṃ pahīnaṃ me,
Tasmā buddhosmi brāhmaṇa.

559 Vinayassu mayi kankhaṃ,
Adhimuccassu brāhmaṇa;
Dullabhaṃ dassanaṃ hoti,
Sambuddhānaṃ abhiṇhaso.

560 Yesaṃ ve dullabho loke,
Pātubhāvo abhiṇhaso;
Sohaṃ brāhmaṇa sambuddho,
Sallakatto anuttaro.

561 Brahmabhūto atitulo,
Mārasenappamaddano;
Sabbāmitte vasīkatvā,
Modāmi akutobhayo".

562 "Imaṃ bhavanto nisāmetha,
Yathā bhāsati cakkhumā;
Sallakatto mahāvīro,
Sīhova nadatī vane.

563 Brahmabhūtaṃ atitulaṃ,
Mārasenappamaddanaṃ;
Ko disvā nappasīdeyya,
Api kaṇhābhijātiko.

564 Yo maṃ icchati anvetu,
Yo vā nicchati gacchatu;
Idhāhaṃ pabbajissāmi,
Varapaññassa santike".


565 "Evañce ruccati bhoto,
Sammāsambuddhasāsane;
Mayampi pabbajissāma,
Varapaññassa santike".

566 Brāhmaṇā tisatā ime,
Yācanti pañjalīkatā;
"Brahmacariyaṃ carissāma,
Bhagavā tava santike".

(selāti bhagavā):
567 "Svākkhātaṃ brahmacariyaṃ,
Sandiṭṭhikamakālikaṃ;
Yattha amoghā pabbajjā,
Appamattassa sikkhato"ti.

Alattha kho selo brāhmaṇo sapariso bhagavato santike pabbajjaṃ, alattha upasampadaṃ. Atha kho keṇiyo jaṭilo tassā rattiyā accayena sake assame paṇītaṃ khādanīyaṃ bhojanīyaṃ paṭiyādāpetvā bhagavato kālaṃ ārocāpesi:  "kālo, bho gotama, niṭṭhitaṃ bhattan"ti. Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya yena keṇiyassa jaṭilassa assamo tenupasankami; upasankamitvā paññatte āsane nisīdi saddhiṃ bhikkhusanghena.

Atha kho keṇiyo jaṭilo buddhappamukhaṃ bhikkhusanghaṃ paṇītena khādanīyena bhojanīyena sahatthā santappesi sampavāresi. Atha kho keṇiyo jaṭilo bhagavantaṃ bhuttāviṃ onītapattapāṇiṃ aññataraṃ nīcaṃ āsanaṃ gahetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho keṇiyaṃ jaṭilaṃ bhagavā imāhi gāthāhi anumodi: 


568 "Aggihuttamukhā yaññā,
Sāvittī chandaso mukhaṃ;
Rājā mukhaṃ manussānaṃ,
Nadīnaṃ sāgaro mukhaṃ.

569 Nakkhattānaṃ mukhaṃ cando,
Ādicco tapataṃ mukhaṃ;
Puññaṃ ākankhamānānaṃ,
Sangho ve yajataṃ mukhan"ti.

Atha kho bhagavā keṇiyaṃ jaṭilaṃ imāhi gāthāhi anumoditvā uṭṭhāyāsanā pakkāmi. Atha kho āyasmā selo sapariso eko vūpakaṭṭho appamatto ātāpī pahitatto viharanto nacirasseva … pe … aññataro kho panāyasmā selo sapariso arahataṃ ahosi.


Atha kho āyasmā selo sapariso yena bhagavā tenupasankami, upasankamitvā ekaṃsaṃ cīvaraṃ katvā yena bhagavā tenañjaliṃ paṇāmetvā bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi: 

570 "Yaṃ taṃ saraṇamāgamha,
Ito aṭṭhami cakkhuma;
Sattarattena bhagavā,
Dantamha tava sāsane.

571 Tuvaṃ buddho tuvaṃ satthā,
Tuvaṃ mārābhibhū muni;
Tuvaṃ anusaye chetvā,
Tiṇṇo tāresimaṃ pajaṃ.

572 Upadhī te samatikkantā,
Āsavā te padālitā;
Sīhosi anupādāno,
Pahīnabhayabheravo.

573 Bhikkhavo tisatā ime,
Tiṭṭhanti pañjalīkatā;
Pāde vīra pasārehi,
Nāgā vandantu satthuno"ti.

Selasuttaṃ sattamaṃ.