Vāseṭṭhasutta

Evaṃ me sutaṃ—​   ekaṃ samayaṃ bhagavā icchānangale viharati icchānangalavanasaṇḍe. Tena kho pana samayena sambahulā abhiññātā abhiññātā brāhmaṇamahāsālā icchānangale paṭivasanti, seyyathidaṃ – cankī brāhmaṇo, tārukkho brāhmaṇo, pokkharasāti brāhmaṇo, jāṇussoṇi brāhmaṇo, todeyyo brāhmaṇo, aññe ca abhiññātā abhiññātā brāhmaṇamahāsālā. Atha kho vāseṭṭhabhāradvājānaṃ māṇavānaṃ janghāvihāraṃ anucankamantānaṃ anuvicarantānaṃ ayamantarākathā udapādi:  "kathaṃ, bho, brāhmaṇo hotī"ti?

Bhāradvājo māṇavo evamāha:  "yato kho, bho, ubhato sujāto hoti mātito ca pitito ca saṃsuddhagahaṇiko yāva sattamā pitāmahayugā akkhitto anupakkuṭṭho jātivādena, ettāvatā kho bho brāhmaṇo hotī"ti.

Vāseṭṭho māṇavo evamāha:  "yato kho, bho, sīlavā ca hoti vatasampanno ca, ettāvatā kho, bho, brāhmaṇo hotī"ti. Neva kho asakkhi bhāradvājo māṇavo vāseṭṭhaṃ māṇavaṃ saññāpetuṃ, na pana asakkhi vāseṭṭho māṇavo bhāradvājaṃ māṇavaṃ saññāpetuṃ.

Atha kho vāseṭṭho māṇavo bhāradvājaṃ māṇavaṃ āmantesi:  "ayaṃ kho, bho bhāradvāja, samaṇo gotamo sakyaputto sakyakulā pabbajito icchānangale viharati icchānangalavanasaṇḍe; taṃ kho pana bhavantaṃ gotamaṃ evaṃ kalyāṇo kittisaddo abbhuggato:  ‘itipi … pe … buddho bhagavā’ti. Āyāma, bho bhāradvāja, yena samaṇo gotamo tenupasankamissāma; upasankamitvā samaṇaṃ gotamaṃ etamatthaṃ pucchissāma. Yathā no samaṇo gotamo byākarissati tathā naṃ dhāressāmā"ti. "Evaṃ, bho"ti kho bhāradvājo māṇavo vāseṭṭhassa māṇavassa paccassosi.

Atha kho vāseṭṭhabhāradvājā māṇavā yena bhagavā tenupasankamiṃsu; upasankamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodiṃsu. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinno kho vāseṭṭho māṇavo bhagavantaṃ gāthāhi ajjhabhāsi: 

---

594 "Anuññātapaṭiññātā,
tevijjā mayamasmubho;
Ahaṃ pokkharasātissa,
tārukkhassāyaṃ māṇavo.

595 Tevijjānaṃ yadakkhātaṃ,
Tatra kevalinosmase;
Padakasma veyyākaraṇā,
Jappe ācariyasādisā.

596 Tesaṃ no jātivādasmiṃ,
vivādo atthi gotama;
Jātiyā brāhmaṇo hoti,
bhāradvājo iti bhāsati;
Ahañca kammunā brūmi,
evaṃ jānāhi cakkhuma.

597 Te na sakkoma saññāpetuṃ,
aññamaññaṃ mayaṃ ubho;
Bhavantaṃ puṭṭhumāgamhā,
sambuddhaṃ iti vissutaṃ.

598 Candaṃ yathā khayātītaṃ,
pecca pañjalikā janā;
Vandamānā namassanti,
evaṃ lokasmi gotamaṃ.

599 Cakkhuṃ loke samuppannaṃ,
mayaṃ pucchāma gotamaṃ;
Jātiyā brāhmaṇo hoti,
udāhu bhavati kammunā;
Ajānataṃ no pabrūhi,
yathā jānemu brāhmaṇaṃ".

---

(vāseṭṭhāti bhagavā):
600 "Tesaṃ vo ahaṃ byakkhissaṃ,
Anupubbaṃ yathātathaṃ;
Jātivibhangaṃ pāṇānaṃ,
Aññamaññā hi jātiyo.

601 Tiṇarukkhepi jānātha,
na cāpi paṭijānare;
Lingaṃ jātimayaṃ tesaṃ,
aññamaññā hi jātiyo.

602 Tato kīṭe paṭange ca,
yāva kunthakipillike;
Lingaṃ jātimayaṃ tesaṃ,
aññamaññā hi jātiyo.

603 Catuppadepi jānātha,
Khuddake ca mahallake;
Lingaṃ jātimayaṃ tesaṃ,
Aññamaññā hi jātiyo.

604 Pādūdarepi jānātha,
Urage dīghapiṭṭhike;
Lingaṃ jātimayaṃ tesaṃ,
Aññamaññā hi jātiyo.

605 Tato macchepi jānātha,
Odake vārigocare;
Lingaṃ jātimayaṃ tesaṃ,
Aññamaññā hi jātiyo.

606 Tato pakkhīpi jānātha,
Pattayāne vihangame;
Lingaṃ jātimayaṃ tesaṃ,
Aññamaññā hi jātiyo.

607 Yathā etāsu jātīsu,
Lingaṃ jātimayaṃ puthu;
Evaṃ natthi manussesu,
Lingaṃ jātimayaṃ puthu.

---

608 Na kesehi na sīsena,
Na kaṇṇehi na akkhibhi;
Na mukhena na nāsāya,
Na oṭṭhehi bhamūhi vā.

609 Na gīvāya na aṃsehi,
Na udarena na piṭṭhiyā;
Na soṇiyā na urasā,
Na sambādhe na methune.

610 Na hatthehi na pādehi,
Nāngulīhi nakhehi vā;
Na janghāhi na ūrūhi,
Na vaṇṇena sarena vā;
Lingaṃ jātimayaṃ neva,
Yathā aññāsu jātisu.

611 Paccattañca sarīresu,
Manussesvetaṃ na vijjati;
Vokārañca manussesu,
Samaññāya pavuccati.

612 Yo hi koci manussesu,
Gorakkhaṃ upajīvati;
Evaṃ vāseṭṭha jānāhi,
Kassako so na brāhmaṇo.

---

613 Yo hi koci manussesu,
Puthusippena jīvati;
Evaṃ vāseṭṭha jānāhi,
Sippiko so na brāhmaṇo.

614 Yo hi koci manussesu,
Vohāraṃ upajīvati;
Evaṃ vāseṭṭha jānāhi,
Vāṇijo so na brāhmaṇo.

615 Yo hi koci manussesu,
Parapessena jīvati;
Evaṃ vāseṭṭha jānāhi,
Pessiko so na brāhmaṇo.

616 Yo hi koci manussesu,
Adinnaṃ upajīvati;
Evaṃ vāseṭṭha jānāhi,
Coro eso na brāhmaṇo.

617 Yo hi koci manussesu,
Issatthaṃ upajīvati;
Evaṃ vāseṭṭha jānāhi,
Yodhājīvo na brāhmaṇo.

618 Yo hi koci manussesu,
Porohiccena jīvati;
Evaṃ vāseṭṭha jānāhi,
Yājako eso na brāhmaṇo.

619 Yo hi koci manussesu,
Gāmaṃ raṭṭhañca bhuñjati;
Evaṃ vāseṭṭha jānāhi,
Rājā eso na brāhmaṇo.

620 Na cāhaṃ brāhmaṇaṃ brūmi,
Yonijaṃ mattisambhavaṃ;
Bhovādi nāma so hoti,
Sace hoti sakiñcano;
Akiñcanaṃ anādānaṃ,
Tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ.

---

621 Sabbasaṃyojanaṃ chetvā,
Yo ve na paritassati;
Sangātigaṃ visaṃyuttaṃ,
Tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ.

622 Chetvā naddhiṃ varattañca,
Sandānaṃ sahanukkamaṃ;
Ukkhittapalighaṃ buddhaṃ,
Tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ.

623 Akkosaṃ vadhabandhañca,
Aduṭṭho yo titikkhati;
Khantībalaṃ balānīkaṃ,
Tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ.

624 Akkodhanaṃ vatavantaṃ,
Sīlavantaṃ anussadaṃ;
Dantaṃ antimasārīraṃ,
Tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ.

625 Vāri pokkharapatteva,
Āraggeriva sāsapo;
Yo na limpati kāmesu,
Tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ.

626 Yo dukkhassa pajānāti,
Idheva khayamattano;
Pannabhāraṃ visaṃyuttaṃ,
Tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ.

627 Gambhīrapaññaṃ medhāviṃ,
Maggāmaggassa kovidaṃ;
Uttamatthamanuppattaṃ,
Tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ.

---

628 Asaṃsaṭṭhaṃ gahaṭṭhehi,
Anāgārehi cūbhayaṃ;
Anokasārimappicchaṃ,
Tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ.

629 Nidhāya daṇḍaṃ bhūtesu,
Tasesu thāvaresu ca;
Yo na hanti na ghāteti,
Tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ.

630 Aviruddhaṃ viruddhesu,
Attadaṇḍesu nibbutaṃ;
Sādānesu anādānaṃ,
Tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ.

631 Yassa rāgo ca doso ca,
Māno makkho ca pātito;
Sāsaporiva āraggā,
Tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ.

632 Akakkasaṃ viññāpaniṃ,
Giraṃ saccamudīraye;
Yāya nābhisaje kañci,
Tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ.

633 Yodha dīghaṃ va rassaṃ vā,
Aṇuṃ thūlaṃ subhāsubhaṃ;
Loke adinnaṃ nādiyati,
Tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ.

634 Āsā yassa na vijjanti,
Asmiṃ loke paramhi ca;
Nirāsāsaṃ visaṃyuttaṃ,
Tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ.

635 Yassālayā na vijjanti,
Aññāya akathankathī;
Amatogadhamanuppattaṃ,
Tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ.

636 Yodha puññañca pāpañca,
Ubho sangamupaccagā;
Asokaṃ virajaṃ suddhaṃ,
Tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ.

637 Candaṃva vimalaṃ suddhaṃ,
Vippasannamanāvilaṃ;
Nandībhavaparikkhīṇaṃ,
Tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ.

---

638 Yomaṃ palipathaṃ duggaṃ,
Saṃsāraṃ mohamaccagā;
Tiṇṇo pārangato jhāyī,
Anejo akathankathī;
Anupādāya nibbuto,
Tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ.

639 Yodha kāme pahantvāna,
Anāgāro paribbaje;
Kāmabhavaparikkhīṇaṃ,
Tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ.

640 Yodha taṇhaṃ pahantvāna,
Anāgāro paribbaje;
Taṇhābhavaparikkhīṇaṃ,
Tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ.

641 Hitvā mānusakaṃ yogaṃ,
Dibbaṃ yogaṃ upaccagā;
Sabbayogavisaṃyuttaṃ,
Tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ.

---

642 Hitvā ratiñca aratiṃ,
Sītibhūtaṃ nirūpadhiṃ;
Sabbalokābhibhuṃ vīraṃ,
Tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ.

643 Cutiṃ yo vedi sattānaṃ,
Upapattiñca sabbaso;
Asattaṃ sugataṃ buddhaṃ,
Tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ.

644 Yassa gatiṃ na jānanti,
Devā gandhabbamānusā;
Khīṇāsavaṃ arahantaṃ,
Tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ.

645 Yassa pure ca pacchā ca,
Majjhe ca natthi kiñcanaṃ;
Akiñcanaṃ anādānaṃ,
Tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ.

646 Usabhaṃ pavaraṃ vīraṃ,
Mahesiṃ vijitāvinaṃ;
Anejaṃ nhātakaṃ buddhaṃ,
Tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ.

647 Pubbenivāsaṃ yo vedi,
Saggāpāyañca passati;
Atho jātikkhayaṃ patto,
Tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ.

648 Samaññā hesā lokasmiṃ,
Nāmagottaṃ pakappitaṃ;
Sammuccā samudāgataṃ,
Tattha tattha pakappitaṃ.

649 Dīgharattamanusayitaṃ,
Diṭṭhigatamajānataṃ;
Ajānantā no pabruvanti,
Jātiyā hoti brāhmaṇo.

---

650 Na jaccā brāhmaṇo hoti,
Na jaccā hoti abrāhmaṇo;
Kammunā brāhmaṇo hoti,
Kammunā hoti abrāhmaṇo.

651 Kassako kammunā hoti,
Sippiko hoti kammunā;
Vāṇijo kammunā hoti,
Pessiko hoti kammunā.

652 Coropi kammunā hoti,
Yodhājīvopi kammunā;
Yājako kammunā hoti,
Rājāpi hoti kammunā.

653 Evametaṃ yathābhūtaṃ,
Kammaṃ passanti paṇḍitā;
Paṭiccasamuppādadassā,
Kammavipākakovidā.

654 Kammunā vattati loko,
Kammunā vattati pajā;
Kammanibandhanā sattā,
Rathassāṇīva yāyato.

655 Tapena brahmacariyena,
Saṃyamena damena ca;
Etena brāhmaṇo hoti,
Etaṃ brāhmaṇamuttamaṃ.

656 Tīhi vijjāhi sampanno,
santo khīṇapunabbhavo;
Evaṃ vāseṭṭha jānāhi,
brahmā sakko vijānatan"ti.

---

Evaṃ vutte, vāseṭṭhabhāradvājā māṇavā bhagavantaṃ etadavocuṃ:  "abhikkantaṃ, bho gotama … pe … upāsake no bhavaṃ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupete saraṇaṃ gate"ti.

Vāseṭṭhasuttaṃ navamaṃ.