Saṃyutta Nikāya - The Connected Discourses
Connected Discourses on Breathing: SN54:16 Bhikkhus (2)
1 Atha kho sambahulā bhikkhū yena bhagavā tenupasankamiṃsu; upasankamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinne kho te bhikkhū bhagavā etadavoca: "atthi nu kho, bhikkhave, ekadhammo bhāvito bahulīkato cattāro dhamme paripūreti, cattāro dhammā bhāvitā bahulīkatā satta dhamme paripūrenti, satta dhammā bhāvitā bahulīkatā dve dhamme paripūrentī"ti? "Bhagavaṃmūlakā no, bhante, dhammā … pe … bhagavato sutvā bhikkhū dhāressantī"ti. "Atthi, bhikkhave, ekadhammo bhāvito bahulīkato cattāro dhamme paripūreti, cattāro dhammā bhāvitā bahulīkatā satta dhamme paripūrenti, satta dhammā bhāvitā bahulīkatā dve dhamme paripūrenti.
2 Katamo ca, bhikkhave, ekadhammo bhāvito bahulīkato cattāro dhamme paripūreti, cattāro dhammā bhāvitā bahulīkatā satta dhamme paripūrenti, satta dhammā bhāvitā bahulīkatā dve dhamme paripūrenti? Ānāpānassatisamādhi, bhikkhave, ekadhammo bhāvito bahulīkato cattāro satipaṭṭhāne paripūreti, cattāro satipaṭṭhānā bhāvitā bahulīkatā satta bojjhange paripūrenti, satta bojjhangā bhāvitā bahulīkatā vijjāvimuttiṃ paripūrentīti.
3 Kathaṃ bhāvito ca, bhikkhave, ānāpānassatisamādhi kathaṃ bahulīkato cattāro satipaṭṭhāne paripūreti? Idha, bhikkhave, bhikkhu araññagato vā rukkhamūlagato vā suññāgāragato vā nisīdati pallankaṃ ābhujitvā ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya parimukhaṃ satiṃ upaṭṭhapetvā. So satova assasati, satova passasati … pe … ‘paṭinissaggānupassī assasissāmī’ti sikkhati, ‘paṭinissaggānupassī passasissāmī’ti sikkhati.
4 Yasmiṃ samaye, bhikkhave, bhikkhu dīghaṃ vā assasanto ‘dīghaṃ assasāmī’ti pajānāti, dīghaṃ vā passasanto ‘dīghaṃ passasāmī’ti pajānāti, rassaṃ vā assasanto ‘rassaṃ assasāmī’ti pajānāti … pe … sabbakāyappaṭisaṃvedī … pe … ‘passambhayaṃ kāyasankhāraṃ assasissāmī’ti sikkhati, ‘passambhayaṃ kāyasankhāraṃ passasissāmī’ti sikkhati – kāye kāyānupassī, bhikkhave, bhikkhu tasmiṃ samaye viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ. Taṃ kissa hetu? Kāyaññatarāhaṃ, bhikkhave, etaṃ vadāmi, yadidaṃ – assāsapassāsaṃ. Tasmātiha, bhikkhave, kāye kāyānupassī bhikkhu tasmiṃ samaye viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ.
5 Yasmiṃ samaye, bhikkhave, bhikkhu pītippaṭisaṃvedī … pe … sukhappaṭisaṃvedī … cittasankhārappaṭisaṃvedī … ‘passambhayaṃ cittasankhāraṃ assasissāmī’ti sikkhati, ‘passambhayaṃ cittasankhāraṃ passasissāmī’ti sikkhati – vedanāsu vedanānupassī, bhikkhave, bhikkhu tasmiṃ samaye viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ. Taṃ kissa hetu? Vedanāññatarāhaṃ, bhikkhave, etaṃ vadāmi, yadidaṃ – assāsapassāsānaṃ sādhukaṃ manasikāraṃ. Tasmātiha, bhikkhave, vedanāsu vedanānupassī bhikkhu tasmiṃ samaye viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ. (2)
6 Yasmiṃ samaye, bhikkhave, bhikkhu cittappaṭisaṃvedī … pe … abhippamodayaṃ cittaṃ … pe … ‘samādahaṃ cittaṃ assasissāmī’ti sikkhati, ‘samādahaṃ cittaṃ passasissāmī’ti sikkhati; ‘vimocayaṃ cittaṃ assasissāmī’ti sikkhati, ‘vimocayaṃ cittaṃ passasissāmī’ti sikkhati – citte cittānupassī, bhikkhave, bhikkhu tasmiṃ samaye viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ. Taṃ kissa hetu? Nāhaṃ, bhikkhave, muṭṭhassatissa asampajānassa ānāpānassatisamādhibhāvanaṃ vadāmi. Tasmātiha, bhikkhave, citte cittānupassī bhikkhu tasmiṃ samaye viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ. (3)
7 Yasmiṃ samaye, bhikkhave, bhikkhu aniccānupassī … pe … virāgānupassī … pe … nirodhānupassī … pe … ‘paṭinissaggānupassī assasissāmī’ti sikkhati, ‘paṭinissaggānupassī passasissāmī’ti sikkhati – dhammesu dhammānupassī, bhikkhave, bhikkhu tasmiṃ samaye viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ. So yaṃ taṃ hoti abhijjhādomanassānaṃ pahānaṃ taṃ paññāya disvā sādhukaṃ ajjhupekkhitā hoti. Tasmātiha, bhikkhave, dhammesu dhammānupassī bhikkhu tasmiṃ samaye viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ. (4)
8 Evaṃ bhāvito kho, bhikkhave, ānāpānassatisamādhi evaṃ bahulīkato cattāro satipaṭṭhāne paripūreti.
9 Kathaṃ bhāvitā ca, bhikkhave, cattāro satipaṭṭhānā kathaṃ bahulīkatā satta bojjhange paripūrenti? Yasmiṃ samaye, bhikkhave, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati – upaṭṭhitāssa tasmiṃ samaye bhikkhuno sati hoti asammuṭṭhā. Yasmiṃ samaye, bhikkhave, bhikkhuno upaṭṭhitā sati asammuṭṭhā – satisambojjhango tasmiṃ samaye bhikkhuno āraddho hoti, satisambojjhangaṃ tasmiṃ samaye bhikkhu bhāveti, satisambojjhango tasmiṃ samaye bhikkhuno bhāvanāpāripūriṃ gacchati.
10 So tathāsato viharanto taṃ dhammaṃ paññāya pavicinati pavicarati parivīmaṃsamāpajjati. Yasmiṃ samaye, bhikkhave, bhikkhu tathāsato viharanto taṃ dhammaṃ paññāya pavicinati pavicarati parivīmaṃsamāpajjati – dhammavicayasambojjhango tasmiṃ samaye bhikkhuno āraddho hoti, dhammavicayasambojjhangaṃ tasmiṃ samaye bhikkhu bhāveti, dhammavicayasambojjhango tasmiṃ samaye bhikkhuno bhāvanāpāripūriṃ gacchati. (2)
11 Tassa taṃ dhammaṃ paññāya pavicinato pavicarato parivīmaṃsamāpajjato āraddhaṃ hoti vīriyaṃ asallīnaṃ. Yasmiṃ samaye, bhikkhave, bhikkhuno taṃ dhammaṃ paññāya pavicinato pavicarato parivīmaṃsamāpajjato āraddhaṃ hoti vīriyaṃ asallīnaṃ – vīriyasambojjhango tasmiṃ samaye bhikkhuno āraddho hoti, vīriyasambojjhangaṃ tasmiṃ samaye bhikkhu bhāveti, vīriyasambojjhango tasmiṃ samaye bhikkhuno bhāvanāpāripūriṃ gacchati. (3)
12 Āraddhavīriyassa uppajjati pīti nirāmisā. Yasmiṃ samaye, bhikkhave, bhikkhuno āraddhavīriyassa uppajjati pīti nirāmisā – pītisambojjhango tasmiṃ samaye bhikkhuno āraddho hoti, pītisambojjhangaṃ tasmiṃ samaye bhikkhu bhāveti, pītisambojjhango tasmiṃ samaye bhikkhuno bhāvanāpāripūriṃ gacchati. (4)
13 Pītimanassa kāyopi passambhati, cittampi passambhati. Yasmiṃ samaye, bhikkhave, bhikkhuno pītimanassa kāyopi passambhati, cittampi passambhati – passaddhisambojjhango tasmiṃ samaye bhikkhuno āraddho hoti, passaddhisambojjhangaṃ tasmiṃ samaye bhikkhu bhāveti, passaddhisambojjhango tasmiṃ samaye bhikkhuno bhāvanāpāripūriṃ gacchati. (5)
14 Passaddhakāyassa sukhino cittaṃ samādhiyati. Yasmiṃ samaye, bhikkhave, bhikkhuno passaddhakāyassa sukhino cittaṃ samādhiyati – samādhisambojjhango tasmiṃ samaye bhikkhuno āraddho hoti, samādhisambojjhangaṃ tasmiṃ samaye bhikkhu bhāveti, samādhisambojjhango tasmiṃ samaye bhikkhuno bhāvanāpāripūriṃ gacchati. (6)
15 So tathāsamāhitaṃ cittaṃ sādhukaṃ ajjhupekkhitā hoti. Yasmiṃ samaye, bhikkhave, bhikkhu tathāsamāhitaṃ cittaṃ sādhukaṃ ajjhupekkhitā hoti – upekkhāsambojjhango tasmiṃ samaye bhikkhuno āraddho hoti, upekkhāsambojjhangaṃ tasmiṃ samaye bhikkhu bhāveti, upekkhāsambojjhango tasmiṃ samaye bhikkhuno bhāvanāpāripūriṃ gacchati. (7)
16 Yasmiṃ samaye, bhikkhave, bhikkhu vedanāsu … pe … citte … pe … dhammesu dhammānupassī viharati – upaṭṭhitāssa tasmiṃ samaye bhikkhuno sati hoti asammuṭṭhā. Yasmiṃ samaye, bhikkhave, bhikkhuno upaṭṭhitā sati hoti asammuṭṭhā – satisambojjhango tasmiṃ samaye bhikkhuno āraddho hoti, satisambojjhangaṃ tasmiṃ samaye bhikkhu bhāveti – satisambojjhango tasmiṃ samaye bhikkhuno bhāvanāpāripūriṃ gacchati … pe … .
17 So tathāsamāhitaṃ cittaṃ sādhukaṃ ajjhupekkhitā hoti. Yasmiṃ samaye, bhikkhave, bhikkhu tathāsamāhitaṃ cittaṃ sādhukaṃ ajjhupekkhitā hoti – upekkhāsambojjhango tasmiṃ samaye bhikkhuno āraddho hoti, upekkhāsambojjhangaṃ tasmiṃ samaye bhikkhu bhāveti, upekkhāsambojjhango tasmiṃ samaye bhikkhuno bhāvanāpāripūriṃ gacchati. Evaṃ bhāvitā kho, bhikkhave, cattāro satipaṭṭhānā evaṃ bahulīkatā satta bojjhange paripūrenti.
18 Kathaṃ bhāvitā ca, bhikkhave, satta bojjhangā kathaṃ bahulīkatā vijjāvimuttiṃ paripūrenti? Idha, bhikkhave, bhikkhu satisambojjhangaṃ bhāveti vivekanissitaṃ virāganissitaṃ nirodhanissitaṃ vossaggapariṇāmiṃ; dhammavicayasambojjhangaṃ bhāveti vivekanissitaṃ virāganissitaṃ nirodhanissitaṃ vossaggapariṇāmiṃ … pe … upekkhāsambojjhangaṃ bhāveti vivekanissitaṃ virāganissitaṃ nirodhanissitaṃ vossaggapariṇāmiṃ. Evaṃ bhāvitā kho, bhikkhave, satta bojjhangā evaṃ bahulīkatā vijjāvimuttiṃ paripūrentī"ti.
Chaṭṭhaṃ.